سيده نصرتبيگم امين ( بانوى اصفهان )
272
تفسير مخزن العرفان در علوم قرآن ( فارسى )
و مراتب مرتبه و مقام وى فوق ديگران است . و چون اين عالم دنيا عالم ظاهر و عالم آخرت عالم « تبلى السرائر » است كه باطنها ظاهر ميگردد اين است كه كفار در اين عالم كه عالم قشر و مجاز ناميده شده در پرده سياه طبيعت فرو رفتهاند و چشم حقيقتبين آنان كور گرديده اين است كه حقيقت مؤمنين و مقام متقين را نمىنگرند و گر نه در همين عالم نيز مقام كسانى كه متصف بايمان و تقوى ميباشند به تمام معنى بالاتر از ديگران است . پس از اينجا معلوم مىشود كه مؤمن با تقوى در اين عالم نيز حائز مقام و مرتبهاى مىباشد كه ديگران فاقد آنند و اختصاص بقيامت ندارد لكن تحصيل چنين مقامى را بايستى در همين عالم نمود كسى كه در اين عالم از طريق دانش و عمل نيكو مقام فوقيت بر خود تهيه ننمود در آخرت نيز مقام بلندى نخواهد پيدا نمود و اينكه در آيه اختصاص بقيامت داده شايد نظر به اين باشد كه در آنجا هر چيزى بحقيقت تظاهر مينمايد و پرده و حجابى در كار نيست اين است كه مقام چنين اشخاصى بر همه كس پديدار ميگردد . وَ اللَّهُ يَرْزُقُ مَنْ يَشاءُ بِغَيْرِ حِسابٍ خداوند روزى ميدهد هر كس را بخواهد به غير حساب و بدون آنكه فيض و رحمت او محدود باشد به حدى و اندازهاى معين زيرا كه فيض و رحمت او غير متناهى است و هر كه را بخواهد بلند مىكند و عزت ميدهد و هر كه را خواهد ذلت ميدهد و خوار ميگرداند . لكن بايد دانست كه خواست و اراده او جزافى نيست آنچه كند از روى حكمت و عدل مىكند و آنچه اراده كند بموقع خود انجام ميگيرد . كانَ النَّاسُ أُمَّةً واحِدَةً فَبَعَثَ اللَّهُ النَّبِيِّينَ امت بمعنى لغوى بمعنى دين و ملت است لكن در اينكه تمام مردم و افراد بشر داراى يك دين بودند يعنى چه آيا همه بر دين كفر بودند چنانچه در روايت ابن عباس است يا همه خداپرست بودند چنانچه گويند نظريه قتاده و مجاهد و عكرمه و ضحاك از مفسرين چنين است .